نبض مردان عظيم‌تر بوذ از ان زنان فى الاكثر و قوىتر و بطىتر و متفاوت‌تر ، و عظم نبض مردان و قوّت نبض مردان بسيارى فزونى دارذ بر نبض زنان ، فامّا بطو نبض مردان بر نبض زنان بسيار « 1 » فزونى ندارد ، و باز تفاوت نبض مردان بر نبض زنان بسيار فزونى دارذ و آن را يكى مقدمه ببايد دانستن تا آسان شوذ بقياس‌كردن ، و « 2 » مقدمه اينست كه جالينوس كفت : يحتاج النبض العظيم فى كونه الى ثلثة اشيا الى القوة و استدعا الحاجة اليه و مطاوعة [ العروق ] « 3 » له ، كفتا نبض عظيم را بسه جيز حاجت بوذ تا نبض عظيم آيذ يكى به قوت « 4 » و ديكر بحاجت استرواح « 4 » و سديكر بفرمان‌بردارى ركها ، و فضل قوّت مردان بر قوّت زنان ظاهرست ، و جن مزاج كرم بوذ « 5 » بهواى خنك كه استرواح همىخواهيم حاجت بيش بوذ « 6 » و « 6 » جن ركها نرم بوذ تا « 7 » فرمان كنند « 7 » تمام شذن انبساط را نبض عظيم آيذ . اكنون بدين سببها كياذ كردم اعنى فضل قوّت « 8 » ( f . 645 ) و مزاج كرم واجب آمد كى نبض عظيم آرذ نبض مردان بدين سبب عظيم‌تر آيذ از نبض زنان فى الاكثر از بهر آنك شايذ « 9 » كه زنى سخت « 9 » قوى ايذ و كرم مزاج تا بدان سبب نبض او ماننده « 10 » نبض مردان آيذ و جن حاجت استرواح « 11 » بعظم تمام كند بسرعت حاجت نيايد و بدين سبب نبض بطى آيذ و بتواتر حاجت نيايد ، نيز باز اكر بعظم حاجت استرواح تمام « 12 » نتواند كردن اكنون بسرعت حاجت آيذش و كر بسرعت نيز تمام نتوانذ كردن « 12 » بتواتر حاجت آيذش تا نبض عظيم [ كردذ ] « 13 » بدين اسباب و سريع و متواتر ، و نبض زنان صغير آيذ و بطى و متواتر

--> ( 1 ) - ف : بسيارى ( 2 ) - ف : افزوده . ان ( 3 ) - از « ف » و « ب ه » افزوده شد . در اصل : العرق ( 4 - 4 ) - ف : و ديكر باسترواح ( 5 ) - ف : « بوذ » ندارد ( 6 - 6 ) - در اصل : حا ( 7 - 7 ) - ف : فرمان كنذ مر ( 8 ) - ف : افزوده . مردان ( 9 - 9 ) - ف : كه زن ( 10 ) - ف : مانند ( 11 ) - ف : استراح ( 12 - 12 ) - ف : نتوانذ كرد ( 13 ) - از « ف » و « ب ه » افزوده شد